Εικόνες σελίδας
PDF
Ηλεκτρ. έκδοση

habere, quæ totum. Quotidiana? oscula prohibuit edicto: item, strenarum commercium ne ultra Kalendas Januarias exerceretur. Consuerat quadruplam strenam, et de manu , reddere: sed offensus, interpellari se toto mense ab iis, qui potestatem sui die festo non habuissent, ultra non9 tulit.

XXXV. Matronas prostratæ pudicitiæ, quibus accusator publicus deesset, ut 'propinqui, more majorum , de communi sententia coercerent, auctor fuit. Equiti Romano jurisjurandi: gratiam fecit, ut uxorem in stupro generi compertam dimitteret, quam se nunquam repudiaturum, ante juraverat. Feminæ famosæ , ut ad evitandas legum

eundem, scil

. dimidiatum aprum. Rom. I, tit. 10, $ 6. Tiberii edicto At ita scripsisset auctor eum, non occasionem dedisse Casaubonus eumdem.

putat, quod Tacit. Annal. II, 85, 7. Quotidiana oscula prohibuit narrat, « exactum et a Titidio Laedicto; non puto ob superbiam, ut beone, Vistiliæ marito, cur in uxoipse etiam hac osculandi consue re delicti manifesta ultionem legis tudine facilius supersederet, neque omisisset, etc. » et occasionein quiut faciei morbis occurreret,

inde dem dare potuit, quamquam ibi ex oriundis, sed ne turpi mariuin li- lege Julia de adulteriis quæsitum. bidini occasio daretur, quam opti 2. Jurisjurandi gratiam fecit; i. me noverat flagitiosissimus Prin e. a servando jurejurando liberaceps.

vit. Id ad Principum jus pertinuisse 8. Item, strenarum commercium, docet Cujac. ad Novell. 51. Postea etc. Vide notata ad August. 57, et in stupro compertam Suetonius di. quæ citat hic e Dione Baumgart, xit significatione, quod aiunt, præ

9. Ultra non tulit. Ita optimi gnante , ita ut in corrupta duplex Codd., et cdiderunt Burmann., Que sit notio , reperta et convicta. Hoc dend. probante Wolfio, Ferre est enim est auctori nostro compertus. pati, scil

. se interpellari. Vulgo, Mullerus tamen compertam ortum non reddidit.

putat ex compendio scribendi XXXV. 1. Ut propinqui, more comprehensam. majorum... coercerent, etc. Erat 3. Feminæ famose... lenocinium enim uxor in potestate mariti. Cf. profiteri cæperant. Adulterii libidiDionys. Archæol. II, 25. Ob temu

numque graves penas lege maxime lentiam etiam matropas a maritis Julia Augusti Imperatoris constitureliquisque propinquis morte pu tas fuisse, vidimus ad August. 34, nitas, exemplis probat Plin. H. N. ac in Paulli Sentent. rec. II, tit. 26, XIV, 13(14). Conf. Heinecc. Ant. quem locum Heinecc. Ant. IV, tit.

pro

pænas jure ac dignitate matronali exsolverentur, lenocinium profiteri cæperant: et4 ex juventute utriusque ordinis profligatissimus quisque, quo minus in opera scenæ arenæque

edenda Senatusconsulto tenerentur, famosi judicii notam sponte subibant. Eos easque omnes, ne quod refugium in tali fraude cuiquam esset, exsilio affecit. Senatori 5 latum clavum ademit, quum cognovisset, sub Kalendas Julias demigrasse in hortos, quo vilius post diem ædes in Urbe conduceret. Alium et quæstura remo

18, $ 51, excitavit , diserte legitur: gratia lenocinium fecit, aut operas

Adulterii convictas mulieres di suas scenæ locavit, adulterii accumidia parte dotis, et tertia parte sari damnarique Senatusconsulto bonorum, ac relegatione in insu potest. » lam placuit coerceri. » Has penas 4. Et ex juventute... notam sponte ut effugerent, famosæ feminæ le subibant. Utrumque ordinem senanocinium apud Ædiles, quibus for torium intelligis et equestrem; nota nicum cura , profitebantur, itaque formula. Insanam vero temporum matronarum et numero, et jure ex illorum cupiditatem, in scena arecedebant, more jam inter veteres naque operam præstandi vanamrecepto, quum pudorc adhuc a que artem ostendendi,

ad August. tanta infamia absterreri crederen autea notavimus, cap. 43. Ita porro lur. (Locus classicus apud Tacit. tenebanturillo furore senatorii equeAnnal. II, 85, « Eodem anno (772) strisque ordinis juvenes, ut, quemgravibus Senatus decretis libido fe admodum famosæ feminæ matrominarum coercita, cautumque, ne narum jure, ita ipsi loco et digniquæstum corpore faceret, cui

avus, tate in Republica, æque ac turpi aut pater, aut maritus Eques Ro- judicio notati, sponte exclusi esse manus fuisset : nam Vistilia, præ mallent, quam ludicris illis abstitoria familia genita, licentiam stu. nere. Hos ipsos, quum abjecto pupri apud Ædiles vulgaverat (i. e. dore a Republ. recessissent, civilenocinium professa fuerat); more tate etiam ejecit Imperator. inter veteres recepto, qui satis pee 5. Senaiori latum clavum adenarum adversum impudicas in ipsa mit; i. e. Senatu eum movit. Ita professione flagitii credebant, » ubi scripsit auctor variandi sermonis vide Lipsii pot. et Excurs.). Sed causa , quod sequitur quæstura rehoc ipsum effugium Tiberius iis movit. - Kalendæ Juliæ locationiexemit, quum sic etiam exsilio pu- bus et conductionibus habitationiret, idque postea æque valuisse num apud Romanos erant constidocet locus Papiniani (a Lipsio in tutæ. Vide Burmann. de Vectigal. Exc. citatus), 1. X de adult. « Mu c. 8; Manul. ad Cic. ad Div. XIII, evitandæ pænd

adulterii 2; Ernest, ad hunc locum.

lier, quæ

vit, quod uxorem, pridie sortitione ductam , postridie repudiasset.

XXXVI. Externas' cerimonias, Ægyptios Judaicosque ritus compescuit; coactis , qui superstitione ea tenebantur, religiosas vestes cum instrumento omni comburere. Judæorum juventutem, per speciem sacramenti, in provincias gravioris cæli distribuit: reliquos gentis ejusdem,

quum

6. Pridie sortitione. Hæc omnium ea superstitione infecta, quis idoCodd. est lectio, probata Oudend. nea ætas, in insulam Sardiniam et Wolf. interpretantibus de uxore veherentur, coercendis illic latrociper sortem quasi ludo jocoque du niis, et, si ob gravitatem cæli incta, quod convenit levitati hujus terissent, vile damnum; ceteri cetemporis, ut monet Wolfius, et derent Italia, nisi certam ante diem consilio auctoris, qui de coercita profanos ritus exuissent. » Cf. Jotali levitate a Tiberio exponit. Sed seph. XVIII, 3; Philo, Legat. ad Memm. liber habet pridie sortitio Caium, p. 569 ed. Mangean. qui nem, itaque suaserat Turneb. Ad

tamen, fictis Sejani criminivers. XIV, 17, explicans, « E sor bus rem tribuat, de seriori temtitione provinciæ quum amplissi pore loqui videtur Ernestio ad Tamas speraret divitias, uxoris ut cit. I. c. nisi erravit Judæus. pauperis contubernium despicere MONTESQUIEU, Dissertation sur la cæpit. » Melius Ernest. cum aliis politique des Romains dans la relide elusa lege Papia Poppaa intel gion, ubi sua quemque religionis lexit, ut ducta uxore honorem quæ forma libere apud eos usum esse sierit, accepto honore uxorem re dixit, «Il est vrai que la religion pudiaverit. At Quæstorem jam fuis égyptienne fut toujours proscrite se, neque adeo tali fraude opus « à Rome : c'est qu'elle était intohabuisse, recte regerit Oudend. lérante, qu'elle voulait régner in dubium etiam vocans Latinila « seule, et s'établir sur les débris tem dictionis pridie sortitionem, « des autres; de manière

que

l'escui quæ exempla opponit Reitzius, prit de douceur et de paix qui nihil probant, quum in omnibus régnait chez les Romains fut la pridie diei quidem vel festo aut lu a véritable cause de la guerre qu'ils do, nunquam rei alicui factæ præ « lui firent sans relâche. » Judæos positum reperiatur. Vide Wolf. ad

autem cum Ægyptiis Romani mihunc locum.

scuerunt,

uti cum Judæis ChriXXXVI. 1. Externas cerimo

stianos, qui tandem vicerunt. nias.... compescuit; ann. 772. Ta 2. In provincias gravioris cæli; cit. Annal. II, 85, « Actum et de in Sardiniam, ut docent loca supra sacris Ægyptiis Judaicisque pellen- citata. De more periculosas gentes dis; factumque Patrum consultum, in alias regiones transplantandi, ut quatuor millia libertini generis, vide Fabricium ad Dion. LIV, 31.

[ocr errors]
[ocr errors]

vel similia sectantes, Urbe summovit, sub pena perpetuæ servitutis, nisi obtemperassent. Expulit3 et mathematicos: sed deprecantibus, ac, se artem desituros, promittentibus, veniam dedit.

XXXVII. In primis tuendæ pacis a grassaturis ac latrociniis seditionumque licentia curam habuit. Stationes militum per Italiam solito frequentiores disposuit. Romæ castra constituit, quibus' Prætorianæ cohortes, vagæ ante id tempus, et per hospitia dispersæ , continerentur. Populares tumultus et’ ortos gravissime coercuit, et, ne orirentur, sedulo cavit. Cæde in theatro

per

discordiam admissa , capita factionum et histriones”, propter quos

Similia sectantes non esse Chri- dispersas per Urbem cohortes una stianos, ut Lipsio visum, annus do in castra conducendo; ut simul im- . cet, qui est 19 post Christ. natum. peria acciperent, numero que el ro

3. Expulit et mathematicos; ann. bore et visu inter se fiducia ipsis, 769. Tac. Ann. II, 32, «Facta et de in ceteros metus crearetur. » Idem mathematicis magisque Italia pel- Dio, LVII, 19, ad ann. 772, quo lendis Senatusconsulta ; quorum e pertinere res videtur. De castris numero L. Pituanius saxo dejectus Prætorianis vide Donat. de Urbe est,» ad quem locum vide Excurs. Roma, I, 15 (Thes. Græv. tom. III, Lipsii, hoc et alia contra Chaldæos

pag. 510 seq.). et mathematicos edicta explican 2. Et ortos. Dedimus cum Bartem. Conf. Dio, LVII, 15. Mathe manno lectionem Cod. Memmian. maticos vulgum eos dicere, quos aliorumque bonæ notæ, pro vulg. gentilicio vocabulo Chaldæos dicere . exortos, ob sequentia et, ne orioporteat, Gell. 1, 9, auctor. Adeo rentur. Ainat enim Suetonius. reautem communis hujus nominis petere et.... et. Postea orerentur, abusus exstitit , ut non ab histori. quod Burmann. recepit e Memm. cis modo, sed in ipsis legibus usur scripturæ duximus vitium, ut Cæs. petur, ut docent, quæ de maleficis cap. 64, poteretur, Claud. 13, adoet mathematicis in Codice repe Teretur. Recta enim forma orirenriuntur.

tur ab infinitivo oriri, et jure inXXXVII. 1. Quibus Pretorianæ constantiam editorum, modo hanc, cohortes. ... continerentur. Qaum modo illam formam admittentium, dispersas Augustus habuisset (vide taxavit Ernestius. Aug. 49), castris conjunxit Seja 3. Histriones.... relegavit; ann. nus. Hic enim, ut Tacit. Annal. 775, secundum Dion. LVII, 21,

ad ann. 776, « vim præfe- Ad annum 776 refert Tacitus, Ancturæ ,

modicam antea, intendit, nal. IV, 14.

IV, 2,

dissidebatur, relegavit; nec, ut revocaret, unquam ullis populi precibus potuit evinci. Quum Pollentina+ plebs funus cujusdam primipilaris non prius ex Foro misisset, quam extorta pecunia per vim heredibus ad gladiatorium munus; cohortem ab Urbe, et aliam a Cottji regno, dissimulata itineris causa , detectis repente armis, conci nentibusque signis , per diversas portas in oppidum im misit; ac partem majorem plebei ac Decurionum in perpetua vincula conjecit. Abolevit et vim moremque asylorum, quæ usquam erant. Cyzicenis, in cives Romanos violentius quædam ausis, publice libertatem ade

4. Pollentina plebs. Intellige Pol- nium, quum modo præscriplo vis lentiam Liguriæ juxta Alpes, ul ademta esset, quamvis locis relictis, dicit Plin. Hist. Nat. VIII, 48,

de Ernestius in Excurs. ad hunc loqua vide Cellar. Georg. Ant. II, 9, cum docet, Ceterum asyla ejusmopag. 659. -- Ex Foro; ubi de more di, sive perfugia sceleribus, ipsi Romano cadaver Centurionis ho- quondam habuimus, inter alia Panestissimi depositum et laudatum risiis rotundam illam arcem, cui fuisse videtur. -De Cottii regno, a pomen Le Temple; hæc ante 1789 quo Alpes Cottiæ nomen traxerunt, obæratos Lutabatur; sed tribus anvide Strab.IV,1,3, et Cell. p. 647 sq. nis post Borbonidum ipsorum et

5. Vim moremque asylorum. optimorum civium carcer exsecraHanc vim asylorum interpretatur bilis. En. Tacit. Anna). III, 60 : « Crebresce 6. Cyzicenis, etc. Ademtam is bat Græcas per urbes licentia atque libertatem e Dion. LIV, 7, notaviimpunitas asyla statuendi; comple mus ad August. 47. Restituerat eam bantur templa pessimis servitio Augustus ann. 739, auctore Dion. rum; eodem subsidio obærati ad- LIV, 23. Jam, ad ann. 778 Tacit. versum creditores, suspectique ca Annal. IV, 36: «Objecta publice pitalium criminum receptabantur. Cyzicenis incuria cerimoniarum D. Nec ullam satis validum imperium Augusti, additis violentiæ criminierat coercendis seditionibus

popu

bus adversum cives Romanos : et li, flagitia hominum, ut cerimo amisere libertatem , quam bello nias Deum, prolegentis. » Admis Mithridatis meruerant circumsessi, sis civitatuni , apud quas asyla nec minus sua constantia, quam ejusmodi essent, legationibus, « fa- præsidio Luculli, pulso Rege. » cta Senatusconsulta (ita Tacit. cap. Conf. Dio, LVII, 24, ad amu. 777. 63), quis, multo cum honore, mo Publice Reitzius male interpretadus tamen præscribebatur. » Vere tur, « non sua solius auctoritate , autem abolita asyla dicere Suelo sed consensu Senalus Populique. »

« ΠροηγούμενηΣυνέχεια »